Op woensdag 30 september 2026 is tijdens de slotbijeenkomst van de 13e editie van de Eo Wijersprijsvraag het verkwikkende vergezicht Welzijnsoord Veenkoloniën uitgeroepen tot landelijk winnaar. Voor de regio Drenthe-Overijssel introduceerden zij voedselbossen waardoor de gezondheid aannemelijk vooruitgaat. Eén van de conclusies van de prijsvraag is dat regionaal ruimtelijk ontwerp pas toekomstwaarde heeft als er een gezondheidsanalyse aan ten grondslag ligt.
Wij waren te gast bij onze partner NOC*NSF in evenementencentrum Papendal. Guido Davio, directeur NOC*NSF, heette iedereen welkom en lichtte toe hoe zij het thema gezondheid en geluk bij de Eo Wijersstichting geïntroduceerd hadden. Zij zijn heel blij met de opbrengst van de prijsvraag. “Er is hier een zaadje gepland om gezonde leefomgeving als uitgangspunt te nemen bij ruimtelijke ordening plannen.”
David van Zelm van Eldik, bestuurslid van de Eo Wijersstichting, was moderator van de dag. Na vertoning van het filmpje over hun verkwikkende vergezichten, ging hij met de drie regiowinnaars in gesprek over hun inzendingen:
- GezondheidsGeneratoren, Peter Hermens – Regiowinnaar MooiMaasvallei
- Nieuwe wegen voor een gezonde Foodvalley, David Rademacher – Regiowinnaar Foodvalley
- Welzijnsoord Veenkoloniën, Tim Kort – Regiowinnaar Drenthe-Overijssel
Juryvoorzitter Hugo de Jonge reflecteerde op alle inzendingen en reikte het glazen kunstwerk uit aan het team van Welzijnsoord Veenkoloniën dat door de jury tot landelijk winnaar was uitgeroepen. Hugo lichtte drie punten uit van hun keuze: het plan pakt de hele regio beet, het is een ‘buttom-up’ voorstel en het team toont aan dat het economisch uitvoerbaar is.
Flip ten Cate, voorzitter bestuur Eo Wijersstichting, gaf een toelichting op het verloop van de prijsvraag en conclusies over het gekozen thema. “Evident is dat de volksgezondheid veel te winnen heeft bij doordacht ruimtelijk ontwerp. Andersom hebben ruimtelijk ontwerpers begrepen dat een gebiedsontwikkeling geen toekomstwaarde heeft als er niet grondig is nagedacht over de manier waarop de inrichting de gezondheid kan stimuleren.” De Eo Wijersstichting concludeert dat het gezondheidsvraagstuk de potentie heeft om polarisatie te bestrijden. De gemeenschappelijke wens om gezond en gelukkig te leven overbrugt de maatschappelijke verschillen over de toekomst van de landbouw, over woningbouw of over de energietransitie.
Deelnemers gingen vervolgens op interactieve manier met elkaar in gesprek over de opbrengst van de prijsvraag. In drie cirkels bespraken ontwerpers, beleidsmakers en gezondheidsexperts onderling wat zij geleerd hebben van de prijsvraag t.a.v. ruimte en gezondheid. Daarna kwam op schaalniveau – lokaal, regionaal en nationaal – aan bod wat iedereen de ander te bieden heeft in het kader van geleerde lessen. Tot slot werden de cirkels ingedeeld in de drie regio’s en werd besproken welke kansen de prijsvraag voor die regio biedt en wat vervolgstappen zijn. Er zijn mooie verbindingen gelegd.
We eindigden plenair met een reflectiegesprek over de vervolgstappen met bestuurders uit de drie studieregio’s: Mark Tuit (Gemeente Hoogeveen), Mariska van den Hoogen (Gemeente Gennep), Dirk Vreugdenhil (Provincie Gelderland), Marjolein Jansen (ministerie BZK), Bas Derks (ministerie VWS) en René van der Ent (RIVM). Marjolein Jansen, directeur-generaal ruimtelijke ordening: “Mijn inzicht van vandaag is dat het veel meer resoneert als je de omkering doet om uit te gaan van een gezonde leefomgeving en van daaruit de ruimtelijke ordening gaat doen. Dat kan op veel meer draagvlak rekenen.”
De regio Drenthe-Overijssel heeft financiering ter beschikking gesteld om het winnende plan en de andere twee voorstellen tot uitvoering te brengen. Ook de regio Foodvalley en MooiMaasvallei gaan actief aan de slag met de ingediende verkwikkende vergezichten.
Ook deze editie is een publicatie gemaakt met een overzicht van de inzendingen, interviews met drie nauw betrokkenen bij de prijsvraag, het juryverslag en een essay. De bestuurders ontvingen een eerste exemplaar uit handen van Flip ten Cate.
De Eo Wijersstichting heeft met deze editie Verkwikkende Vergezichten aangetoond dat niet alleen op lokale schaal, maar zeker ook in de regio inrichtingsmaatregelen genomen kunnen worden die gezondheid bevorderen. Uit de ontwerpen komt niet één regionaal ruimtelijk plan bovendrijven waarmee gezondheidsverschillen voorgoed worden opgelost. Maar wie de voorstellen van de negen finalisten op elkaar legt, ziet dat ze elkaar aanvullen en gezamenlijk wel degelijk een ruimtelijk perspectief bieden op het gezondheidsvraagstuk.
Videoverslag
Fotoverslag
