1e prijs, Samen Pionieren

 
 

Samen Pionieren
AtelierBruut/Nieuwe Gracht, Amsterdam/Utrecht: Marc Holvoet en
Ed Ravensbergen, Tauw BV.: Paul van Bree, Synergie, Utrecht: Jelmer
van der Meulen en Janneke Zuidhof

De inzending draagt een mooi motto, aangezien pioniers te boek staan als eenlingen, terwijl vanuit het pionieren juist ook samenhang (en saamhorigheid) kan ontstaan. Er wordt een goede analyse gegeven en die wordt consequent vertaald in een strategie. In de analyse worden onder meer vier deelgebieden en vier tijdslijnen (per thema een autonome ontwikkeling) aangegeven.
“Vier tijdslijnen geven de ontwikkelingen weer die op de Veenkoloniën afkomen wanneer niet wordt ingegrepen, van nu tot 2040. Deze tijdslijnen staan voor de vier belangrijkste thema’s waarmee de Veenkoloniën te maken hebben: bevolkingsontwikkeling; economie en landbouw; natuur, water en klimaat; en woningbouw. Ook is in de tijdslijnen aangegeven wanneer en hoe bewoners zelf kunnen interveniëren om te voorkomen dat hun leefomgeving te ver achteruit gaat. De kritieke grenzen in de tijd zijn ook in de tijdslijnen weergegeven en toegelicht. Om bewoners te helpen interveniëren, stellen wij ‘bouwstenen’ voor: succesvolle en/of winstgevende initiatieven waarmee bewoners en bedrijven zelf aan de slag kunnen: ‘niet oplossen voor, maar oplossen met’. De voorgestelde bouwstenen zijn effectief voor meerdere thema’s. Zo geven bewoners zelf richting aan hun toekomst.”
De analyse is ingenieus en sluit goed aan bij de Veenkoloniën. Met de acht bouwstenen wordt een brede set van instrumenten geïntroduceerd, waarin niet alleen de agrarische potenties doorklinken, maar ook op andere systemen wordt aangehaakt. De bouwstenen zijn voorbeelden van interventies, waarmee de inzending een vorm van acupunctuurplanning beoogt. Deze bouwstenen hebben zich zelfs al elders in Nederland bewezen.
De uitgekiendheid schuilt in het inzetten van de bouwstenen op speciale momenten in de tijd. In een tijdslijn die ver vooruit blikt, tot 2040!  Zo worden in de strategie de essentiële interventiemomenten geduid, namelijk bij overschrijding van een kritische ondergrens voor bijvoorbeeld verdroging, woningmarkt, energie op de schaal van de Veenkoloniën. Bij het ingrijpen worden belangen gebundeld en iedere interventie wordt getoetst door middel van monitoring.
Er wordt expres niet op alle grote opgaven ingegaan, hoewel zaken als de regionale wateropgave wel geagendeerd zijn. Zeker bij koppeling van bouwstenen is het waarschijnlijk goed mogelijk om vanuit de lokale ontwikkelingen op te schalen naar het regionale niveau. Door te beginnen met kleine in plaats van complexe combinaties is een realistische motor gevonden voor gebiedsontwikkeling. Zo speelt deze innovatieve methode slim in op mogelijkheden die ondanks de krimp nog wel perspectief hebben.
De inzenders hebben zich goed ingeleefd in de bevolking, onder meer door het houden van zestien interviews. Ook in de beoogde doorwerking is de betrokkenheid van burgers op verschillende wijzen uitgekristalliseerd, zoals het zelf participeren in bouwstenen. De inwoners kunnen in sterke mate zelf beslissen over de eigen leefomgeving, waarmee er een sleutel is gevonden voor de burgerparticipatie. De Veenkoepel, als opvolger van de Agenda voor de Veenkoloniën, is de spin in het web. De faciliterende rol van de overheid is reëel neergezet. Met onder andere een kennis- en aanjaagcentrum als onderdeel van de Veenkoepel en met een instantie als de energiecorporatie kan vrij snel worden begonnen. Daarmee is het proces goed vormgegeven en hebben de betrokken partijen een heldere rol gekregen.
In de benadering van ruimtelijke kwaliteit wordt een duidelijk standpunt ingenomen: ruimtelijke kwaliteit wordt niet vanuit de esthetiek ingegeven, maar vanuit de sociaal-economische kant. De bevolking bepaalt wat de schoonheid van het gebied is (en niemand anders)! Ruimtelijke kwaliteit ontstaat juist doordat bewoners zelf de mogelijkheden krijgen om veranderingen in hun gebied te sturen. De ruimtelijke uitwerking is daardoor expres redelijk abstract gelaten: de inzending is vrij precies in de tijdsduiding, maar vertoont vooralsnog desinteresse in de exactheid van plaats en programma. Uit de methode volgt dan ook logischerwijs dat er (nog) geen plan is.
Dreigt daarmee een structurerende sturing aan ruimtelijke implementatie te worden gemist? De jury acht het evenwel ijzersterk dat in de strategie het accent verschuift van ‘ruimte’ naar ‘tijd’, nu ruimtelijke zekerheid steeds meer ontbreekt. Er kan een parallel worden getrokken met het Deltaprogramma dat een adaptief management voorstaat vanwege de onzekerheden in de klimaatontwikkelingen en waarmee kan worden bezien hoe lang er nog zonder grote interventies gedaan kan worden. Tegelijk vraagt zij zich af of daarmee iedere verandering overal kan ‘neerdalen’ en of de bevolking genoeg  grip heeft op de inrichting van de ruimte.
“Er zijn cruciale momenten en knoppen waar je aan kunt draaien geïdentificeerd.”
Vrije vorm: In de communicatiestrategie wordt voorgesteld om een bewonersverklaring Samen Pionieren op te stellen, om door middel van het spel De Kolonisten van het Veen kennis te maken met de mogelijkheden van bouwstenen en er wordt een fictief artikel in NRC Next (in 2020, met een vileine, politiek correcte en Randstadgeoriënteerde uitleg in de zijlijn) gepresenteerd om het verhaal van de Veenkoloniën te vertellen.]

Samen Pionieren, vrije vorm

logo
<h1>eowijers.nl sitemap:</h1> <a href="http://eowijers.nl/juryrapport/?page_id=1373&amp;title=1eprijs"><b>1e prijs, Samen Pionieren</b></a><br /> <a href="http://eowijers.nl/juryrapport/?page_id=1383&amp;title=2eprijs">2e prijs, 7sprong</a><br /> <a href="http://eowijers.nl/juryrapport/?page_id=1382&amp;title=3eprijs">3e prijs, Veennet</a><br /> <a href="http://eowijers.nl/juryrapport/?page_id=1403&amp;title=eervolle-vermeldingen">Eervolle vermeldingen</a><br /> -<a href="http://eowijers.nl/juryrapport/?page_id=1405&amp;title=maak-samen-meer-van-je-land">Maak samen meer van je land</a><br /> -<a href="http://eowijers.nl/juryrapport/?page_id=1406&amp;title=wat-weet-een-boer-van-saffraan">Wat weet een boer van saffraan?</a><br /> -<a href="http://eowijers.nl/juryrapport/?page_id=1407&amp;title=ondermekoar">Ondermekoar</a><br /> <a href="http://eowijers.nl/juryrapport/?page_id=1404&amp;title=stimuleringsprijs">Stimuleringsprijs Jonge Vakgenoten</a><br /> -<a href="http://eowijers.nl/juryrapport/?page_id=1408&amp;title=verborgen-kracht">Verborgen kracht</a><br /> -<a href="http://eowijers.nl/juryrapport/?page_id=1409&amp;title=voc">VOC</a><br /> <a href="http://eowijers.nl/juryrapport/?page_id=111&amp;title=disclaimer">Disclaimer</a><br />